Tăng cường triển khai các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS

Đa dạng hóa các hình thức tư vấn, xét nghiệm tự nguyện phát hiện sớm HIV

Theo số liệu thống kê đến ngày 31/10/2026, lũy tích số người nhiễm HIV trên địa bàn thành phố Bắc Ninh là 6.471 trường hợp, trong đó 2.607 người đã tử vong. Số người nhiễm HIV còn sống được quản lý là 3.048 người, tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng là 0,08%. Trước tình hình đó, ngành Y tế duy trì mạng lưới cung cấp dịch vụ dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS, từng bước mở rộng khả năng tiếp cận cho người nhiễm HIV và các nhóm có nguy cơ cao.

Đối với điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế Methadone, toàn thành phố hiện duy trì 15 cơ sở, gồm 2 cơ sở tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Bắc Ninh và 13 cơ sở điều trị tuyến xã. Tổng số người đang điều trị là 1.519, đạt 94,9% kế hoạch năm (1.519/1.600); trong đó có 377 người bệnh được cấp thuốc nhiều ngày, góp phần tạo thuận lợi cho người bệnh duy trì điều trị, giảm thời gian đi lại và hạn chế nguy cơ gián đoạn.

Duy trì điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone tại các cơ sở tuyến tỉnh và tuyến xã

Công tác chăm sóc, điều trị người nhiễm HIV tiếp tục được duy trì tại 9 cơ sở điều trị trên địa bàn, trong đó có 2 cơ sở thuộc CDC Bắc Ninh. Tính đến ngày 31/10/2026, các cơ sở đang điều trị cho 2.793 bệnh nhân, đạt 103,4% kế hoạch năm (2.793/2.700). Trong số này có 160 bệnh nhân là người tỉnh khác, không có địa chỉ tạm trú trên địa bàn thành phố. Tổng số bệnh nhân đang điều trị thuốc kháng vi rút HIV (ARV) là 2.746 người, trong đó 2.633 người điều trị tại 9 cơ sở trên địa bàn thành phố và 113 người điều trị tại tỉnh khác. Tỷ lệ người nhiễm HIV còn sống được quản lý điều trị bằng ARV đạt 90,1% (2.746/3.048); tỷ lệ người đang điều trị ARV có thẻ bảo hiểm y tế đạt 94% (2.581/2.746).

Bên cạnh điều trị ARV, hoạt động điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) tiếp tục được quan tâm triển khai. Đến ngày 31/10/2026, có 555 khách hàng được tiếp cận dịch vụ PrEP ít nhất một lần trong kỳ, đạt 61,7% kế hoạch năm (555/900), trong đó 254 khách hàng đang duy trì điều trị. Đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm nguy cơ lây nhiễm HIV, nhất là đối với những người có hành vi nguy cơ cao.

Những kết quả trên cho thấy mạng lưới dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS trên địa bàn thành phố từng bước được duy trì, mở rộng; nhiều chỉ tiêu điều trị đạt và vượt kế hoạch. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng, chống HIV/AIDS vẫn còn không ít khó khăn. Một bộ phận người dân, đặc biệt là các nhóm có nguy cơ cao, còn e ngại tiếp cận dịch vụ do tâm lý sợ bị kỳ thị, phân biệt đối xử. Việc tiếp cận các nhóm nguy cơ cao, nhóm di biến động dân cư cũng đặt ra yêu cầu về phương thức truyền thông và cung cấp dịch vụ linh hoạt hơn. Nguồn lực dành cho hoạt động dự phòng, nhất là PrEP, còn phụ thuộc vào các chương trình, dự án hỗ trợ; trong khi nguồn viện trợ quốc tế có xu hướng cắt giảm, tạo áp lực đối với việc duy trì và mở rộng các dịch vụ.

Tăng cường tuyên truyền dự phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con tại các bệnh viện

Thạc sĩ Bùi Thị Ngoan, Phó Trưởng khoa Phòng, chống HIV/AIDS, CDC Bắc Ninh cho biết, một trong những khó khăn hiện nay là việc tiếp cận, tư vấn và chuyển gửi những người thuộc nhóm nguy cơ cao đến các dịch vụ xét nghiệm, dự phòng và điều trị. Do đặc thù của các nhóm này, việc chủ động tìm kiếm, tiếp cận và duy trì kết nối không dễ dàng. Bên cạnh đó, tâm lý e ngại, sợ lộ thông tin, kỳ thị và phân biệt đối xử vẫn là rào cản khiến một số người chưa chủ động xét nghiệm hoặc chưa duy trì sử dụng dịch vụ. Nguồn lực cho hoạt động can thiệp dự phòng cũng cần được quan tâm, nhất là khi các nguồn hỗ trợ quốc tế đang có sự thay đổi.

Để tháo gỡ những khó khăn này, cần tiếp tục đa dạng hóa các mô hình tiếp cận cộng đồng, tăng cường xét nghiệm HIV lưu động, tư vấn và chuyển gửi dịch vụ tại các khu công nghiệp, cơ sở giáo dục và địa bàn có đông nhóm nguy cơ cao. Đồng thời, cần có giải pháp bảo đảm nguồn lực bền vững cho hoạt động dự phòng; nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng tư vấn, tiếp cận nhóm đặc thù cho cán bộ y tế; tăng cường bảo mật thông tin và xây dựng môi trường cung cấp dịch vụ thân thiện, không kỳ thị, phân biệt đối xử.

Trước yêu cầu đó, hưởng ứng Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS và Ngày Thế giới phòng, chống AIDS 01/12 năm 2026, Sở Y tế thành phố Bắc Ninh đã ban hành Kế hoạch hưởng ứng Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS và Ngày Thế giới phòng, chống AIDS 01/12 năm 2026; triển khai các hoạt động đồng bộ trên phạm vi toàn thành phố từ ngày 10/11 đến 10/12/2026. Với chủ đề “Huy động sức mạnh cộng đồng – Chung tay hành động vì mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS”, Tháng hành động hướng tới tăng cường sự quan tâm, trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội; đồng thời đẩy mạnh cung cấp dịch vụ dự phòng, phát hiện sớm, điều trị kịp thời và giảm kỳ thị đối với người nhiễm HIV.

Tư vấn, hướng dẫn điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV cho đối tượng nguy cơ cao

Theo bác sĩ Phan Thị Thi, Phó Giám đốc CDC Bắc Ninh, với vai trò là đơn vị đầu mối về chuyên môn, CDC sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương đẩy mạnh triển khai các hoạt động hưởng ứng Tháng hành động, tập trung vào những nội dung trọng tâm của chương trình phòng, chống HIV/AIDS. Trong đó, chú trọng tăng cường truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội và truyền thông trực tiếp tại cộng đồng; mở rộng hoạt động xét nghiệm HIV, tư vấn, chuyển gửi điều trị; duy trì cung ứng thuốc ARV, PrEP, Methadone liên tục; đồng thời nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ y tế và tăng cường các hoạt động chống kỳ thị, phân biệt đối xử. Thông qua sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành, các cấp và sự tham gia của cộng đồng, ngành Y tế phấn đấu thực hiện hiệu quả các chỉ tiêu, nhiệm vụ đã đề ra.

Theo kế hoạch, các hoạt động hưởng ứng Tháng hành động được triển khai với nhiều hình thức phù hợp điều kiện thực tế của từng địa phương, đơn vị. Công tác truyền thông được đẩy mạnh trên Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh, hệ thống truyền thanh cơ sở, các nền tảng mạng xã hội; đồng thời tổ chức truyền thông trực tiếp tại trường học, khu công nghiệp và cộng đồng dân cư. Các thông điệp tập trung vào lợi ích của xét nghiệm HIV sớm, điều trị ARV kịp thời, dự phòng trước phơi nhiễm bằng PrEP, điều trị Methadone, dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con và chủ động tham gia bảo hiểm y tế. Cùng với đó, các địa phương tăng cường hoạt động can thiệp giảm tác hại, tư vấn xét nghiệm, chăm sóc và điều trị tại cơ sở y tế; quan tâm hỗ trợ người nhiễm HIV và trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS có hoàn cảnh khó khăn.

Đáng chú ý, công tác giảm kỳ thị, phân biệt đối xử được xác định là một trong những nhiệm vụ xuyên suốt. Các cơ sở y tế được yêu cầu nâng cao năng lực và thái độ phục vụ của cán bộ, bảo đảm người nhiễm HIV được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe bình đẳng, an toàn, bảo mật. Việc bảo đảm 100% người nhiễm HIV có thẻ bảo hiểm y tế được khám, chữa bệnh thuận lợi cũng là một trong những mục tiêu được đặt ra trong đợt triển khai.

Hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030, phòng, chống HIV/AIDS không thể chỉ dựa vào nỗ lực của riêng ngành Y tế mà cần sự vào cuộc thực chất của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Khi người dân chủ động dự phòng, xét nghiệm; người nhiễm HIV được tiếp cận điều trị sớm, liên tục; các nhóm nguy cơ cao được hỗ trợ tiếp cận dịch vụ và không còn rào cản bởi kỳ thị, phân biệt đối xử, mục tiêu kiểm soát dịch bệnh mới có thể đạt được một cách bền vững.