Tiêm vắc xin là biện pháp hữu hiệu để phòng chống bệnh Sởi

Từ đầu năm 2025 đến hết ngày 10/3, toàn tỉnh ghi nhận 142 ca mắc/ nghi mắc Sởi (tăng cao với cùng kì năm 2024 không ghi nhận ca mắc/nghi mắc nào). Trong đó, 118 ca được xét nghiệm dương tính với virus Sởi. Số ca mắc rải rác tại tất cả 8/8 huyện, thị xã, thành phố, tập trung đông ở Quế Võ (27 ca), TP. Bắc Ninh (27 ca), Tiên Du (16 ca), Thuận Thành (13 ca), Yên Phong (12 ca).

Theo thông báo của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, tính đến hết ngày 09/03/2025, khu vực miền Bắc đã ghi nhận 1.259 trường hợp mắc Sởi tại 27/28 tỉnh, cao nhất là tại Hà Nội với 374 ca. Chủ yếu là các ca mắc tản phát, ổ dịch nhỏ lẻ, không ghi nhận các ổ dịch tập trung lớn trong cộng đồng. Nhận định về tình hình dịch, thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Khắc Từ - Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật cho biết, tình hình dịch bệnh Sởi tại các tỉnh, thành trên cả nước hiện đang diễn biến hết sức phức tạp, số ca mắc vẫn tiếp tục có xu hướng tăng cao. Trên địa bàn tỉnh mặc dù tỷ lệ tiêm chủng vắc xin sởi và sởi-rubella nhiều năm qua đạt khá cao, tuy nhiên vẫn sẽ tiếp tục ghi nhận rải rác các ca bệnh mới trong thời gian tới, các ổ dịch quy mô nhỏ... Vì vậy, cần triển khai quyết liệt các biện pháp phòng chống mới đảm bảo dịch bệnh không bùng phát trên quy mô rộng; hạn chế những ảnh hưởng lớn tới cộng đồng.

Vắc xin sởi được nghiên cứu và điều chế dưới dạng vắc xin sống, giảm độc lực được chỉ định tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên với hiệu quả bảo vệ cao

Tại Việt Nam, trong năm 2024, cả nước ghi nhận 45.554 trường hợp sốt phát ban nghi Sởi, trong đó 7.583 trường hợp dương tính và 16 trường hợp tử vong liên quan đến Sởi. Độ tuổi các ca dương tính Sởi trong năm 2024 cho thấy xu hướng gia tăng ở nhóm tuổi dưới 9 tháng, chiếm khoảng 25%. Hầu hết các trường hợp mắc Sởi là không tiêm chủng hoặc chưa tiêm chủng đủ mũi vắc xin phòng bệnh Sởi hoặc chưa đến độ tuổi tiêm chủng vắc xin sởi trong Chương trình tiêm chủng mở rộng. Đây là nhóm tuổi nhỏ, chưa đủ tuổi để tiêm vắc xin phòng Sởi theo chương trình TCMR, trong khi kháng thể từ mẹ truyền sang có thể đã sụt giảm dưới mức bảo vệ. Bên cạnh đó, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và đường hô hấp nhạy cảm càng khiến trẻ dễ mắc các bệnh lý hô hấp nghiêm trọng, bao gồm Sởi. Sởi là bệnh truyền nhiễm có mức độ nguy hiểm xếp trên cả các bệnh ebola, lao hay cúm. Virus gây bệnh sởi có thể lây lan trong không khí và tồn tại ở môi trường bên ngoài trong 2 giờ đồng hồ. Đây được coi là bệnh truyền nhiễm có tốc độ lây nhiễm nhanh nhất thế giới. Điều này đồng nghĩa với việc, nếu chưa được tiêm vắc xin ngừa bệnh sởi hoặc cơ thể chưa có kháng thể phòng sởi, tỷ lệ lây nhiễm nếu có tiếp xúc gần trong trường hợp này lên đến 90% – bác sĩ Nguyễn Văn Dũng, trưởng khoa Truyền nhiễm, BVĐK tỉnh cho biết.

Hiện nay, Bắc Ninh đang cùng với 16 tỉnh, thành phố khác trong cả nước (Thái Bình, Hà Nam, Bắc Giang, Điện Biên, Lào Cai, Lai Châu, Hà Giang, Ninh Bình, Thái Nguyên, Cao Bằng, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận) triển khai chiến dịch tiêm vắc xin phòng bệnh sởi cho trẻ từ 1 – 10 tuổi nhằm đạt mục tiêu tăng tỷ lệ miễn dịch phòng bệnh sởi trong cộng đồng, nhằm chủ động phòng chống dịch bệnh, giảm tỷ lệ mắc và tử vong do bệnh sởi tại các vùng nguy cơ dịch sởi xảy ra.

Trẻ 1 – 10 tuổi bị nhỡ mũi, thiếu mũi tiêm được tiêm bổ sung trong chiến dịch tại Trạm Y tế phường Hạp Lĩnh

Cho biết thêm về vắc xin sởi, thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Khắc Từ - Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật cho biết, vắc xin sởi được nghiên cứu và điều chế dưới dạng vắc xin sống, giảm độc lực được chỉ định tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên với hiệu quả bảo vệ cao. Vắc xin phòng bệnh sởi là một trong những loại vắc xin bắt buộc phải tiêm cho trẻ trong “Chương trình tiêm chủng mở rộng” ở nước ta hiện nay, chứng tỏ mức độ cần thiết và quan trọng của loại vắc xin này đối với trẻ nhỏ. Trẻ em đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, là đối tượng rất dễ bị mắc bệnh sởi bởi sức đề kháng yếu. Hơn nữa, đây là độ tuổi trẻ rơi vào “khoảng trống miễn dịch” do miễn dịch thụ động nhận được từ mẹ giảm dần theo thời gian, trong khi miễn dịch tự thân chưa hoàn thiện để chống lại các tác nhân gây bệnh. Vắc xin phòng bệnh sởi được đánh giá là an toàn, ngay cả đối với những người bị suy giảm hệ miễn dịch như mắc bệnh HIV/ AIDS. Hầu hết các trường hợp trẻ em sau tiêm phòng không gặp bất kỳ tác dụng phụ nào, một số ít trường hợp xảy ra thường ở mức độ nhẹ như sốt, phát ban, đau tại chỗ tiêm và các tác dụng phụ thường sẽ khỏi sau một thời gian ngắn mà không cần điều trị.

Cùng với Bắc Ninh, một số tỉnh, thành phố thuộc vùng nguy cơ, vùng đang có các ca sởi/dịch sởi xảy ra, chiến dịch tiêm vắc xin Sởi còn được triển khai tiêm cho trẻ từ đủ 6 tháng đến dưới 9 tháng tuổi để tăng cường miễn dịch giúp bảo vệ trẻ khi dịch sởi đang gia tăng trong nhóm tuổi này. Sau đó trẻ sẽ được tiêm vắc xin Sởi theo lịch của Chương trình TCMR khi trẻ bắt đầu từ 9 tháng tuổi trở đi. Việc triển khai tiêm chiến dịch và tiêm bù tiêm vét cần được thực hiện khẩn trương để ngăn chặn dịch xảy ra, đặc biệt ở những nơi có có chùm ca bệnh không để dịch lan rộng. Do đặc điểm dịch tễ phức tạp của bệnh sởi, bệnh khả năng lây lan nhanh, rộng và phụ thuộc nhiều vào tiêm chủng nên công tác này cần triển khai càng sớm, càng nhanh càng tốt.

Bắc Ninh mặc dù không thuộc các tỉnh có nguy cơ cao, nhưng các bác sĩ vẫn khuyến cáo các gia đình có trẻ từ 1 – 10 tuổi trong diện được tiêm chủng bổ sung cho trẻ đến cơ sở y tế để được tiêm phòng đầy đủ, bảo vệ trẻ trước sự gia tăng của dịch bệnh, đồng thời nâng cao miễn dịch cộng đồng.